Wat is muziek? Een onzinnige vraag?

Wat is muziek, een zinvolle vraag?

geactualiseerd: 18/09/2020. Het lijkt zo weinig zinvol. Waarom dan vragen: wat is muziek? Het is een vorm van kunst waarbij klanken in een bepaald ritme worden voortgebracht. Dat is één definitie. Natuurlijk is het zoveel meer, maar wat dan? Nou, dat blijkt niet zo eenvoudig te duiden. Waarmee de vraag zinvol blijkt.
Zo blijkt doof zijn op zich geen obstakel te zijn voor het kunnen maken van muziek. Immers, toen Ludwig van Beethoven op latere leeftijd doof werd kon hij nog steeds componeren, dat wil zeggen, muziek in zijn hoofd samenstellen en op papier zetten, zodat musici het konden uitvoeren.

Melodieën omringen ons dagelijks. En een heel leven lang. Het is er zoveel dat het vaak niet eens opvalt. Maar het doet van alles met ons. De populaire neuropsycholoog Erik Scherder vindt zoveel wetenschappelijke bewijzen hoe goed muziek voor ons lichaam en geest zou zijn, dat hij van de daken schreeuwt ernaar te luisteren. Bovenal beveelt hij het samen zingen en dansen aan. Hij ziet dat als onderdeel van een gezonde leefstijl.

Muziek en emotie

Maar dit alles verklaart deze toonkunst nog niet. Laten we eens gaan verkennen.
Ons leven begint met papa of mama die ons in slaap zingt. Verjaardagen, Sinterklaas, Kerst, de passietijd en het voorjaar, we kennen allemaal wel de liedjes die bijzondere momenten en daarmee speciale gevoelens markeren.

Het zijn de liedjes die onze herinneringen aan de tijd rondom Kerstmis prikkelen. En in lijken te werken op onze emoties.
Voor de één is dat een leuke ervaring en daarmee geeft het een mooi perspectief voor naderende feestdagen. Bij een ander roept kerstmuziek een minder leuke tijd op tijdens donkere dagen. Emotie lijkt ermee verbonden te zijn. Zelden laat een bepaalde melodie of ritme ons koud. Daarom lijkt het zinvol om eens aan mensen te vragen wat is muziek dan eigenlijk. Waar beter dan op een muziekfestival vragen wat hen eraan beroerd?
Ik vraag het op de man en vrouw af in deze video. Aan jong en oud, musici en muzikanten (een delicaat onderscheid…ken jij het?). Maar allemaal muziekliefhebbers.

Video Wat is muziek? NPO Radio laat het zien!

Iedereen een verschillend idee

Een studente antwoordt op de vraag wat is muziek? dat het gaat over klank en melodie. En dat het een intentie heeft.
Een economiestudent stelt dat het bepaald wordt door smaak. Zijn vriend zegt dat alles wat ritmisch of harmonisch is, muziek is.
Een mevrouw vertelt hartelijk dat het een persoonlijke ervaring is, waarvan de beleving afhangt van de mood waarin je bent en welke behoefte je hebt.
Sopraan en docent Tamar Niamut meent dat het een universele taal is, die we kunnen gebruiken als het gesproken woord ons in de steek laat.

Wat vindt NPO Radio 4?

De manager content van NPO Radio 4 verbaast zich over de extreme emoties, zowel positief als negatief, op de platforms van zijn muziekzender. Terwijl het geluid toch slechts klanken in de lucht zijn?

NPO Radio: “muziek is lucht waar we betekenis aan geven”

Maar dan wel lucht waar we betekenis aan geven, becommentarieert zijn collega van NPO Radio vermanend.
Presentator Lex Bohlmeijer vindt de vraag in eerste instantie te groot, maar verwoordt vervolgens toch hoe hij muziek ervaart. En hij is niet zuinig met het delen van zijn ervaringen!

Hart-Ziel-Festival-Tamar-Niamut-wat-is-muziek
Sopraan Tamar Niamut enthousiast over zingende jongeren!

Iedereen houdt ervan, maar wat is het?

Eén definitie voor muziek is blijkbaar niet zo eenvoudigweg te geven. Eén ding kunnen we al wel constateren: muziek houdt mensen bezig. De muziekbeoefenaar en de luisteraar. Zowel jong als minder jong. Zoveel jongeren zijn er te zien bij het jaarlijks terugkerende Hart en Ziel Festival, een festival voor klassieke muziek.
En het jaarlijkse feest voor klassieke muziek van NPO Radio 4 wordt vernieuwd en krijgt tevens een nieuwe naam: de Klassieke Top 400.
Achttienjarigen luisteren gemiddeld 25 uur per week naar muziek. Wereldwijd onderzoek meldt dat slechts 1% van ondervraagden geen belangstelling heeft voor kunstvorm. (Bron: Bonneville-Roussy, 2013)

Kortom: heel veel mensen maken het, nog meer luisteren ernaar, maar om nu precies te duiden wat deze toonkunst is? Dat blijkt nog niet zo eenvoudig…

Wat is muziek: geheimzinnig?

Zoveel uiteenlopende reacties: de één benadert het technisch, de ander laat zijn of haar hart spreken. Weer een ander luistert naar wat klanken oproepen. Daarmee lijken liedjes of muziekwerken niet geheel op zichzelf te staan. Het staat blijkbaar ergens voor. Het roept een herinnering of ervaring op. Misschien belangrijker dan dat specifieke evenement, lijkt het een emotie of gevoel bij de mens op te roepen. Daarmee is het iets geheimzinnigs. Voor zowel de muziekluisteraar als degene die beroepsmatig bij muziek is betrokken.

Is jouw nieuwsgierigheid gewekt? Wat is muziek toch bijzonder, hè?

Geheimzinnigheid vraagt om nader onderzoek

Daarom tijd voor nader onderzoek…dat intussen doorgaat met een vierluik rondom musicus Erik Vlasblom. Vlasblom, verbonden als pianist en muzikaal leider aan Toon Hermans, Robert Long, Dana Winner en Seth Gaaikema laat enthousiast zien hoe je emotie in de muziek kunt leggen. Of dat nou als docent is voor de Koningstheateracademie of een live optreden als bij het afscheid van staatsman Wim Kok.
Kijk in onderstaande video hoe hij een popsong zodanig arrangeert en uitvoert dat het past binnen het klassieke program in het Concertgebouw. Of kijk en luister naar de muzikale omlijsting van het station Breda, waarvoor Vlasblom de muziek componeerde en de muzikale leiding deed.
Maar bovenal, als een musicus die van kinds af opgroeit met melodieën en composities vertelt hij dat hij niet goed kan duiden wat die georganiseerde klanken nu eigenlijk voorstellen…dan moet muziek toch wel geheimzinnig zijn?

Videolijst Wat is muziek. Met Erik Vlasblom.
Like deze pagina:

Deel dit stuk:

Share on facebook
Delen via Facebook
Share on twitter
Delen via Twitter
Share on whatsapp
Delen via WhatsApp
Share on linkedin
Delen via LinkedIn
Share on email
Delen via Email

Word zelf wijzer MET DENK-WIJZER!

Plan nu jouw kennismakingsgesprek!

Gratis download

5 praktisch filosofische inzichten voor een wijzer (beter) leven!

Denk-Wijzer, de Filosofische Praktijk