Ga naar de inhoud 
Dat praktische filosofie als oplossing voor een probleem zou zijn, zullen collega’s me niet in dank afnemen. Anderszins, de filosoof uithangen brengt juist met zich mee dat kritiek ook op te vatten is als een aansporing om iets beter te bekijken. Met het idee om er wijzer van te worden. Want om wijsheid is het te doen.
Voor dit blog heb ik zo optimaal mogelijk pogen te putten uit mijn kennis, maar vooral uit mijn opgedane ervaringen met het bedrijven van praktische filosofie met mijn vele klanten van de afgelopen 12 jaar. Voor mij passen de puzzelstukjes nu in elkaar.
Focus op probleemoplossing
Opgegroeid in onze westerse wereld zijn we gewend een probleem op te lossen direct wanneer zich dat voordoet. Ik wilde schrijven als het probleem erom vraagt, maar dat is natuurlijk onjuist. Ik heb nog nooit van iemand gehoord die ervaart dat het probleem op je schouder tikt om opgelost te worden.
Desalniettemin, met onze oplossingsgerichte houding ervaren we een probleem als een irriterende kiezel in je schoen, waarvan we vinden dat het probleem moet verdwijnen. En wel liefst direct. We hebben de vooronderstelling dat de oplossing er zal zijn als we het als afgehandeld kunnen vinken. Ons doel bereikt hebben. Denken we.
We zoeken comfort en mijden discomfort
Nu houden we niet van ongemak en zijn we comfortzoekende wezens.
Vanuit de evolutie is dat goed te verklaren. We voelen ons comfortabel als voldaan is aan een paar condities: lekker warm, een toffe job, een veilig gevoel, geen oorlogsdreiging, misschien geliefd.
Is onze baan, lief, kind of huis bedreigd, dan ervaren we ongemak. Of erger. Hoe dan ook, je probeert de ontstane situatie te verbeteren, het probleem op te lossen. Zodat je weer in je voorheen comfortabele situatie terecht komt. Denk je.
En dus focussen we op het antwoord of het te bereiken resultaat. Die is belangrijk! In organisaties is oplossingsgericht denken en werken tot een belangrijke competentie verheven. Maar weet je wat het is? Door juist te focussen op inzichten in de oorzaak van het probleem, krijgen we alle relevante informatie, waaruit de oplossing als vanzelf voortvloeit…maar hierover later meer. We willen immers niet focussen op het eindresultaat…;)
Resultaat is altijd anders
Er is alleen één probleem. Het eindresultaat van al je acties is nooit gelijk aan dat wat je vooraf verwachtte. Onvoorstelbaar, maar waar!
Check zelf maar eens: als je een partner in de liefde hebt, ben je dan samen met de persoon zoals je die vooraf voor ogen had? Is het resultaat van de verbouwing precies zoals je voorzag? Is het projectresultaat opgeleverd zoals vooraf was gepland? En heb je precies de boodschappen meegenomen volgens je vooraf opgestelde boodschappenlijstje?
En zo kan ik wel even doorgaan. Het geldt voor alles in ons leven: het resultaat is altijd anders dan vooraf voorzien. Hoe minutieus je het ook uitgedacht en gepland hebt. Hoeveel tijd en inspanning je aan de voorbereiding ook hebt gewijd.
Het is toch grappig dat we elke keer verbaasd zijn dat iets anders loopt dan zoals we gepland, gecalculeerd, uitgetekend of bedacht hadden? Het is elke keer weer raak!
"...je bent verantwoordelijk voor het leveren van de best mogelijke inspanningen met al je vermogens en talenten."
Je bent niet resultaatverantwoordelijk
Je vraagt je misschien af waarom -ondanks de best mogelijke voorbereidingen- zelfs het kleinste ding anders dan voorzien verloopt.
Dat komt omdat je verantwoordelijk bent voor het leveren van de best mogelijke inspanningen met alle vermogens en talenten die je hebt. Gedurende het hele proces.
Maar je bent niet verantwoordelijk voor het resultaat. Iemand kan je best verantwoordelijk houden voor de uitkomst, maar je bent het niet.
In de liefde
Over een op de klippen gelopen huwelijk kunnen ex-partners zich schuldig voelen. Maar dat schuldig voelen is onterecht, zodra iemand naar eer en geweten -binnen diens mogelijkheden- zijn of haar uiterste best heeft gedaan voor de relatie. Je kunt immers niet méér van iemand vragen, dan in iemands vermogen ligt. En daarmee houdt diens verantwoordelijkheid logischerwijze op.
In het werk
Een tweede voorbeeld is een situatie waarop iemand nergens een vaste arbeidsovereenkomst krijgt en van het ene flex- of bepaalde tijdcontract naar het andere gaat. De persoon baalt ervan. En terecht, want hij krijgt niet wat hij zo lang nastreeft. Het gewenste resultaat mag dan de arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd zijn. Het is de verantwoordelijkheid van de persoon die dat nastreeft om te reflecteren op waarom hij die felbegeerde vaste aanstelling niet krijgt.
"resultaat is altijd anders dan verwacht door onvoorziene component"
Waarom we niet eindverantwoordelijk zijn?
Als we niet verantwoordelijk zijn voor het resultaat van onze inspanningen, dan betekent dat als we iets van plan zijn om te doen, we bij voorbaat weten dat de uitslag van ons handelen een zekere mate van onvoorspelbaarheid heeft. Er zit iets onvoorzien in. Vanwege die onvoorziene component die elk eindresultaat in zich heeft, mist oplossingsgericht denken en werken zijn doel. Oplossingsgericht coachen trouwens ook niet.
Voor doelgericht en resultaatgericht geldt uiteraard hetzelfde: het te bereiken doel en resultaat bevat eveneens de onvoorziene component die maakt dat zowel doelrealisatie anders uitpakt dan verwacht.
Bovendien -zelfs als we alles alléén doen- maakt het de impact van ons eigen handelen onzeker. We weten niet wat het aandeel is dat bepalend is. Het geeft ons de ruimte het slechte weer de schuld te geven, de crisis, de ander, de maatschappij. Of de huidige tijd waarin we leven. Maar de realiteit is dat we geen volledig inzicht hebben in welk resultaat dan ook. Het onvoorspelbare heeft daarmee en onverklaarbare factor.
Maar daar hoeven we niet van te schrikken, onze levens kennen veel onverklaarbare zaken. We zijn daar alleen niet van bewust.
Gelukkig kunnen we dat bewustzijn dus boosten!
Oplossing voor probleem: inzicht in oorzaak
Simpel. Door ons te focussen op wat is. In plaats van snel een remedie te verzinnen voor waar we last van hebben, hebben we de keuze ons te focussen op dat waar we last van hebben. Waarom?
Omdat het ons aan het hart gaat. Het is kennelijk belangrijk voor ons als eigenaar van ons probleem.
Nu zijn we gewend onze inspiratie voor oplossingen te zoeken in tips & trics, plan van aanpak, stappenplan, online, adviezen van anderen, een nieuwe partner, een andere uitdaging. En onze voortdurend onrustige geest is niet bepaald helpend. Zwabberend tussen lethargie aan de ene kant en vuur aan de andere kant zijn we naarstig op zoek naar harmonie in ons bestaan.
Door te onderzoeken wat iets werkelijk is, vinden we de oorzaak van wat ons probleem is. Of zo je wilt onze uitdaging. Inzicht krijgen in de oorzaak van waar we last van hebben, waar we pijn of verdriet van hebben, of waar we verandering in willen hebben. Om welke reden dan ook.
Inzicht in de oorzaak van wat je dwars zit biedt zoveel meer dan steun voor vandaag of morgen.
Voordelen van inzicht
Als je door inzicht in de oorzaak de wortels van je issue kent, levert dat voordelen op:
– toekomstig veranderende omstandigheden werpen je niet meer omver
– je merkt dat wanneer je visie over het probleem verandert, je met voldoende afstand ervan staat, zodat je objectiveerbaar alternatieven kunt afwegen en eventueel je koers onderbouwd weet te wijzigen
– de onvoorspelbaarheid van het eindresultaat wordt kleiner
– je accepteert makkelijker de onvoorziene en onvoorspelbare factor (die inherent aan het leven is), maar je laat je er niet meer door van de wijs brengen
Een vraag leidt tot verwondering
Zoals ik aan het begin al schreef zijn we in onze wereld geconditioneerd om wanneer er zich een probleem voordoet de noodzaak of behoefte te voelen om het op te lossen. Af te kunnen vinken. Het doel te bereiken. De vraag van een antwoord te voorzien.
Heel vaak stel ik in gezelschap zomaar een vraag waarop degene die die vraag hoort een antwoord op geeft.
Zeer vaak begint de reactie met “Het is…”, terwijl het antwoord bij mij overkomt als: “Ik vind…” of “Het is mijn overtuiging dat…”. Waarmee ik bedoel dat we in onze antwoorden proberen lucht te geven aan wat werkelijk zo is. Maar de waarheid is dat een mening, visie wordt geuit, vaak ondersteund met een bepaalde emotie of gevoelswaarde aan ten grondslag. Stemgebruik, gezichtsuitdrukking en lichaamstaal spreken dan boekdelen.
Het grappige is dat in veel gevallen wanneer ik een vraag stel, ik dat puur doe omdat ik mezelf iets afvraag. Ik me verwonder over iets, vraag me af hoe iets werkt, of in elkaar steekt. Veelal heb ik geen mening of visie over wat ik me afvraag. Wel voel ik de neiging om wat ik me afvraag te gaan bevragen, onderzoeken.
Ik merk aan mezelf dat ik me erover verbaas dat ik doorgaans antwoorden krijg die overkomen als remedie of advies.
Misschien heb je het al gemerkt. Onderhuids heb ik het met al het voorgaande over de essentie van wat je met praktische filosofie kunt realiseren. Ik had alleen het label er nog niet opgeplakt.
Is praktische filosofie de oplossing?
Eigenlijk schreef ik eerder dat een focus op de oplossing of het antwoord ons juist níet voorziet van het door ons zo verlangde resultaat. Althans niet duurzaam en dus al helemaal niet als repliek op de voor ieder zo belangrijke grote vragen van het leven:
– Doe ik ertoe?
– Ben ik waarde voor de ander of mezelf?
– Welke voetsporen wil ik hier op aarde achterlaten?
Voorgaande vragen hebben betrekking op je Zelf. Niet zo gek, want de mens die alle informatie over diens probleem, diens werkelijke probleem bevat, is de eigenaar van het probleem zelf.
Onze subjectieve waarneming
Willen we meer inzicht krijgen in een oplossingsrichting, dan is die dus te vinden in de oorzaak van ons probleem. We stuiten daarbij wel op een handicap: onze waarneming is altijd subjectief. Voordat onze waarneming bij ons besliscentrum aankomt vindt een check plaats met onze database van gebeurtenissen, met daarbij emoties en/of gevoelens die aan de gebeurtenis zijn gekoppeld.
Dus als we inzicht willen hebben in waar we last van hebben, dan zullen we gebeurtenissen, emoties en gevoelens moeten onderscheiden.
En daar presenteert zich het bedrijven van praktische filosofie!
Met praktische filosofie:
– Vormen emoties en gevoelens essentiële signalen van onderliggende oorzaken
– Orden je je gedachten
– Krijg je (meer) zicht op je talenten en mogelijkheden
– Worden denkfouten, onjuiste redeneringen en vooronderstelling blootgelegd
– Meer zicht, onderkenning en acceptatie van je beperkingen
– Verwerf je alle inzichten die ten grondslag aan je probleem liggen
Het resultaat is dat denken, voelen en handelen meer met elkaar in balans komen, waardoor je meer in harmonie met je jezelf en je omgeving bent. Over de bijvangst heb ik het maar even niet: meer rust, beter slapen, heldere focus, geluk en een zinvol en betekenisvol leven.
Verwonderende filosofie versus de concrete oplossing?
Dus het is nogal tegenstrijdig. Filosofie gaat over de liefde voor de wijsheid. Het bevragen van belangrijke dingen is daarbij van grote waarde. Niet het verkrijgen van een antwoord, dat morgen niet meer werkt. De vraag is duurzamer dan het antwoord. Anderzijds stel ik dat je door filosoferen inzicht krijgt in je vragen, problemen of issues. Alhoewel beide stellingen tegengesteld aan elkaar zijn klopt de stelling Praktische Filosofie als oplossing dus wel. Hoe verwondering van filosofie een oplossing brengt zonder oplossingsgericht te zijn of denken!
Als een koe die je aan horens trekt en achteruitgaat. En als je tegen haar achterste duwt, duwt ze terug.
Ik hoop dat ik hiermee je belangstelling heb gewekt voor de mogelijkheden in je leven die je tot nu toe misschien nog onvoldoende hebt benut. Misschien is de tijd wel rijp om de gedachten over je eigen belangrijke levensvragen tegen het licht aan te houden. Dat is best spannend, maar het avontuur is voor ons zo aantrekkelijk omdat het iets nieuw, onzeker en onvoorzienbaar in zich heeft.
Ik ben ervan overtuigd dat je een beter, voller en rijker leven kunt gaan leven. Je leven écht gaan leven zoals je dat in de grond van je hart ervaart.
Geen angst, gepieker of onrust meer, maar een evenwichtig, zo gezond mogelijk zinvol bestaan met ten volle gebruikmaking van al je talenten en mogelijkheden.
Kennismaken?
Eén reactie
Zou jouw probleem ook een oplossing vinden door praktische filosofie?