Mentale gezondheid is hot
In de media horen we steeds vaker en luider de roep om meer aandacht voor mentale gezondheid. Het zou er niet goed gesteld mee zijn. Vooral jongeren hebben mentale uitdagingen die soms lastig het hoofd zijn te bieden.
Al snel gaat de communicatie over het versterken van de mentale veerkracht. En spreken overheid en zorgverleners over dit thema in relatie tot klachten, stoornissen, ziekteverzuim en problemen. En een problematische mentale gezondheid is niet wat we wensen voor de ander en onszelf.
Tijd dus om in actie te komen.
Geld, campagnes en digitale ondersteuningsprogramma’s worden ingezet om de mentale gezondheid te verbeteren.
Mentale gezondheid en jongeren
De mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen ligt de laatste tijd behoorlijk onder vuur.
Mijns inziens zijn degenen die hun hele leven digitalisering hebben meegemaakt (dus de meesten onder de 40 jaar) in hun bewuste leven vervlochten met devices, beeldschermen, games en social media. In waaktoestand is er continue sprake van externe prikkels die een appèl doen op de aandacht van de gebruiker. Daar komt bij dat de mogelijkheden om het eigen systeem te resetten beperkt is door de afhankelijkheid de veeleisende technieken. Mijmeren, lanterfanten, dagdromen, reflecteren, onbevangenheid ervaren zijn modi die de mens nodig heeft als eten en drinken. Maar de voor een goede mentale gezondheid zijnde reset blijft uit.
Maar…er is hoop!
Week van de Mentale Gezondheid en Denk-Wijzer
Eén van de campagnes is de Week van de Mentale Gezondheid georganiseerd door Missie Mentaal. Missie Mentaal is gestoeld op het beleid van de ministeries VWS, OCW en SZW.
Tijdens de eerste week van juni, van 1 tot en met 7 juni 2026, zijn er diverse activiteiten om je mentale gezondheid te boosten.
Eén aanbieder is geen zorginstelling: het is Denk-Wijzer, een filosofische praktijk. Geen pillen of therapie, maar je eigen wijsheid, is de filosofie.
Waarom?
Omdat je met praktische filosofie je mentale gezondheid tegen het licht kunt houden én die versterken. Iedereen heeft een mentale gezondheid en allemaal ervaren we daarmee van tijd de nodige uitdagingen of zelfs problemen.
Samen met de Bibliotheek De Kempen, Wijzer Oirschot en Denk-Wijzer organiseren we daarom een bijzonder laagdrempelige activiteit:
Versterk je veerkracht tijdens Filosofische Ontmoeting!
Zaterdag 6 juni 2026 van 10u tot 13u inloopspreekuur
Samen met Wijzer Oirschot in Bibliotheek Oirschot
Loop binnen in de Bieb, De Loop 71, 5688 EW Oirschot!
Praktische filosofie: preventie
Het meest recente regeerakkoord is vooral gericht op preventie. Voorkomen dat je psychisch ziek wordt. Eén op de twee Nederlanders wordt in zijn leven geconfronteerd met psychische klachten of stoornissen (RIVM).
Je gedachtes eens tegen het licht houden en je afvragen wat bepaalde emoties je willen vertellen. Reflecteren op je eigen denken, voelen en handelen. Maar je ook afvragen wat belangrijk voor je is, waar je last van hebt en wie je bent.
Het zal allemaal dingen die we allemaal doen en die tot onze eigen verantwoordelijkheid horen. We kunnen zelf heel veel doen door onze eigen vermogens, waaronder je eigen wijsheid, aan te spreken. Ons lichaam geeft ons regelmatig signalen, zodat we preventief erger kunnen voorkomen.
Totaalbenadering
Praktische filosofie gaat over de hele mens, inclusief de omgang met de ander. Het is een totaalbenadering, die je integraal of holistisch zou kunnen noemen. Dus niet alleen gercicht op een onderdeel van je lichaam of geest. Niet alleen het probleem waarvoor je een oplossing wilt, maar zeker ook inzicht krijgen in de oorzaak waar je last van hebt.
Praktische filosofie begint met nieuwsgierigheid, verwondering. Om van daaruit je dagelijkse uitdagingen op een open manier aan te kunnen vliegen.
Daar waar mentale zorgorganisaties primair gericht zijn op het verlichten van mentale klachten of stoornissen, het oplossen van het ervaren probleem, is praktische filosofie een toepassing die niet gebaseerd is op pillen of therapie, maar op het gebruik van je eigen wijsheid. Omdat werkelijk geluk niet gebaseerd is op kortstondig plezier maar op een waardevol en betekenisvol leven. Dat de moeite waard is om geleefd te worden!
Want filosofie betekent niet voor niets: liefde voor de wijsheid!
Wat is mentale gezondheid?
Opvallend in alle communicatie in de media is dat onduidelijk is wat we nu exact met mentale gezondheid bedoelen. Je moet tenslotte een dokter ook precies kunnen vertellen waar de pijn zit, wil je van hem verwachten dat hij een remedie voor je heeft, toch?
Mede doordat ons mentale zijn zo vaak in hete nieuws is, was Ikzelf verrast dat volgens de gezaghebbende Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) “Mentale gezondheid geen eenduidige definitie kent, want die hangt af van culturele normen, voortschrijdende kennis en theorieën.”
Het blijkt mij dat gezaghebbende mentale zorgorganisaties eveneens geen SMART omschreven definitie gebruiken. Wél bieden ze oplossingen in de vorm van digitaal spreekuur, tips & trucs, Mental Fitness Training, etcetera.
Als praktisch filosoof vraag ik mezelf af: Voor welk probleem wordt een oplossing geboden? Frappant vind ik namelijk dat diverse belangrijke partijen in Nederland op het gebied van geestelijke of mentale zorg zich grote zorgen maken over toenemende problematiek en vooral een grote druk op de GGz. Maar een duiding waarover we het precies over hebben ontbreekt, naar mijn idee.
Hoe gezag en deskundigen mentale gezondheid zien
Een paar compacte voorbeelden van gezaghebbende Nederlandse organisaties over mentale gezondheid.
Zo stelt de Nederlandse rijksoverheid dat “…steeds meer mensen mentale klachten ontwikkelen. Hoe deze klachten zijn te herkennen en hoe te voorkomen: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/gezondheid-en-preventie/mentale-gezondheid“ De rijksoverheid in de vorm van RIVM erkent dat “…het moeilijk is om tot één beeld van mentale gezondheid te komen waar iedereen zich in kan vinden.” Kennelijk meent de overheid dat de definitie bepaald wordt door wat ‘mensen ervan vinden’. De focus ligt dus niet op het trachten een werkelijk beeld te krijgen van wat mentale gezondheid nu feitelijk is. https://www.rivm.nl/mentale-gezondheid
“Mentale gezondheid is de manier waarop je je verhoudt tot jezelf en tot anderen en hoe je omgaat met de uitdagingen in het dagelijks leven. Tegelijkertijd gaat het ook over hoe jij en anderen in de samenleving dit ervaren.” Aldus het Trimbos Instituut.
Overigens, ik bevroeg Trimbos Instituut onlangs hoe het kan dat geluk en zingeving geen onderwerpen zijn die een direct fundament zouden kunnen veroorzaken voor onze mentale gesteldheid.
Mind vraagt zich af hoe mentale gezondheid “er uitziet”. Mentale gezondheid gaat over hoe je je voelt, denkt en je dag doorkomt. Als je mentaal gezond bent, kan je goed omgaan met uitdagingen en weet je wat je aankan:https://wijzijnmind.nl/psychische-klachten/psychipedia/mentale-gezondheid.
Mentaal Vitaal etaleert op haar site: “Maak jouw mentale gezondheid 9 dagen lang (extra) belangrijk. Meld je aan voor jouw Mentale Minuutjes https://www.mentaalvitaal.nl/
Zijn mentale minuutjes in staat je psychische klachten te verhelpen of in ieder te verminderen? “
Mentale gezondheid wordt vanuit overheid en zorgaanbieders voornamelijk belicht vanuit het perspectief van klachten, stoornissen en problemen. Problemen die om een oplossing vragen. Een issue dat gefixt moet worden.
Maar hoe kun je een probleem oplossen als je niet weet waar we het precies over hebben?
En wanneer kunnen we zeggen dat iets gefixt is, oftewel: wanneer kunnen we spreken van een goede mentale gezondheid?
We weten niet wat mentale gezondheid (precies) is
Ik vrees dat we moeten constateren dat we het domein van mentale gezondheid niet, althans niet goed kennen. Als we al een definitie kunnen ontdekken, dan is die niet eenduidig. Of men vertelt over de negatieve verschijnselen ervan, zoals burn-out, angststoornis of depressie.
Als praktisch filosoof beschouw ik het als zeer welkom te erkennen dat we iets niet weten. Of niet zeker weten. De realiteit van ons leven is dat we van de belangrijkste dingen in ons niets af weten.
Zoals:
We weten niet…
- waar we vandaan komen
- wat we hier op deze planeet in dit leven doen
- wat er na ons leven is, noch buiten onze wereld
Het niet (zeker) weten wat je drijfveren zijn, kunt, wilt of wat je in de wegstaat, biedt juist ruimte voor twijfel, nieuwsgierigheid en verwondering. Dat tegen het licht houden, beschouwen of onderzoeken, biedt ons inzicht in de oorzaak van waar we last van hebben.
En dat is de belofte van praktische filosofie!
Daarom:
1-op-1 kennismaken met praktische filosofie voor jou
Maandag 1 juni t/m 5 juni elke dag vrijblijvend met Leo Hollander, praktisch filosoof, in gesprek over welke impact praktische filosofie voor jou kan betekenen.
In Breda, Tilburg en Eindhoven.
Reserveer nu je kennismaking!
De visie van de psychiater
Ik bevroeg een bevriende zeer ervaren psychiater of zij mij kan vertellen wat mentale gezondheid is, wat mentale gezondheid behelst, waar de grenzen liggen, wat het domein ervan is.
“Ik ben ruim 30 jaar psychiater, maar het is werkelijk afhankelijk vanuit welke visie, discipline of tijdvak je het bekijkt. Vast staat in mijn visie dat lichaam, geest en ziel elkaar beïnvloeden, waarvan het resultaat tot uiting komt in iemands welbevinden. Dat maakt dat zingeving onlosmakelijk met die drie is verbonden.”
En daar is waar de essentie bloot komt te liggen. Mentale gezondheid is nauw verbonden met de totaliteit van ons zijn, ons wezen. Omdat het over ons bestaan, onze existentie gaat, werken quick wins, digitale hulpmiddelen of tips & trucs slechts tijdelijk. Zelfs yoga en meditatie moeten met regelmaat beoefend worden om de beoogde effecten te kunnen handhaven.
Maar zicht krijgen op je denken, voelen en handelen biedt je de mogelijkheid om harmonie in die drie te krijgen. Zodat onze onrustige geest getemperd wordt, we energie en focus hebben om het leven in al zijn dimensies te leven in lijn met wie we zijn.
En dat laatste, beste lezer, is de moeder van alle vragen: Wie ben ik? Want daarin is de voor ons hoogst te behalen kennis in dit leven op deze planeet te behalen.
Daarom in de Week van de Mentale Gezondheid:
Versterk je veerkracht tijdens Filosofische Ontmoeting!
Zaterdag 6 juni 2026 van 10u tot 13u inloopspreekuur
Samen met Wijzer Oirschot in Bibliotheek Oirschot
Loop binnen in de Bieb, De Loop 71, 5688 EW Oirschot!
en
1-op-1 kennismaken met praktische filosofie voor jou
Maandag 1 juni t/m 5 juni elke dag vrijblijvend met Leo Hollander, praktisch filosoof, in gesprek over welke impact praktische filosofie voor jou kan betekenen.
In Breda, Tilburg en Eindhoven.
Reserveer nu je kennismaking!
